Staatsrecht / constitutioneel recht

Toezicht op gemeenten

P.W.C. Akkermans

Koninklijk besluit (KB) 3 juli 1989, nr. 98.016665, AB 1989, nr. 431 (met nt. PJS) Noot bij een Koninklijk Besluit dat ziet op het toezicht van gemeenten door de Kroon. In de noot wordt dieper in gegaan op mogelijkheid van de regering om corrigerend op te treden ten aanzien van de decentrale overheden. Er wordt onder meer ingegaan op de regeling van het toezicht in de Grondwet en Gemeentewet en het onderscheid tussen preventief en repressief toezicht wordt belicht. Daarnaast wordt er nog in gegaan op de bevoegdheden met betrekking tot buitenlands beleid door gemeenten en de invloed daarop door de regering.

Annotaties en wetgeving | Annotatie
maart 1990
AA19900183

Transformatieve constitutionele wijzigingen

Lessen voor de weerbare rechtsstaat uit het Verenigd Koninkrijk

J.I. Manenschijn

Post thumbnail Democratische rechtsstaten staan wereldwijd onder druk door de groei van antidemocratische partijen. In dit artikel wordt geïllustreerd, aan de hand van constitutionele wijzigingsvoorstellen in het Verenigd Koninkrijk, hoe we democratische rechtsstaten weerbaar kunnen maken tegen constitutioneel misbruik door het verstevigen van de constitutionele verdedigingslinie. De belangrijkste aanbeveling voor Nederland is dat er onderzoek gedaan moet worden naar het invoeren van verschillende constitutionele wijzigingsprocedures, om recht te doen aan de juiste balans tussen flexibiliteit en rigiditeit.

Verdieping | Verdiepend artikel
oktober 2023
AA20230745

Trias overseas

E.H. Hondius

In het kader van het themanummer over de rechter in de trias politica werpt Ewoud Hondius in deze column een blik over de Noordzee en de Atlantische Oceaan.

Opinie | Column
oktober 2020
AA20200873

Trouble in de Trias

Bijdragen over de verhoudingen tussen de Nederlandse staatsmachten

R.H.T. Jansen, T.A. van Polanen, D.B. Sander, P.M. Sijtsma

Post thumbnail Bijdragen over de theorie en de praktijk van de machtenscheidingsleer. Achtereenvolgens staan centraal de veranderende rechtsstatelijke context, het veranderende politieke krachtenveld en de veranderende rol van de rechter.

9789493199170 - 24-03-2021

Trouble in de Trias (Digitaal boek)

Bijdragen over de verhoudingen tussen de Nederlandse staatsmachten

R.H.T. Jansen, T.A. van Polanen, D.B. Sander, P.M. Sijtsma

Post thumbnail Bijdragen over de theorie en de praktijk van de machtenscheidingsleer. Achtereenvolgens staan centraal de veranderende rechtsstatelijke context, het veranderende politieke krachtenveld en de veranderende rol van de rechter.

9789493199170 - 24-03-2021

Tussen feit en fictie (Digitaal boek)

C.J.H. Jansen, J.J.J. Sillen

Post thumbnail Het thema 'de feiten en het recht' wordt bestudeerd vanuit het burgerlijk procesrecht, het staatsrecht en vanuit het procesrecht van het EHRM. Over de googelende rechter, de onderzoeksbevoegdheden van het parlement en de feitenvaststelling door het Straatsburgse Hof.

9789069166308 - 23-09-2014

Tussen Montesquieu en Judge Dredd

G. Boogaard, J. Uzman

Post thumbnail

Denken over rechterlijke rechtsvorming gaat in beelden. Iedereen kent Montesquieus ‘bouche de la loi’ en de liefhebbers kennen Judge Dredd’s ‘I am the law’. Het eerste beeld klopt niet, zeggen de civilisten: de rechter doet ook aan rechtsvorming. En het tweede beeld moeten we niet willen, benadrukken de staatsrechtgeleerden: de rechtsstaat verbiedt het. Maar wat is rechtsvorming eigenlijk? Mag de Hoge Raad recht vormen? En waar liggen dan de grenzen?

Rode draad | Rechtsvorming door de Hoge Raad
januari 2015
AA20150061

Twee petten of wederzijdse bevruchting?

Raad van State als adviseur en rechter

B.H. van den Braak

Post thumbnail In 1976 kreeg de Raad van State, naast zijn adviserende taak, ook een rechtsprekende taak. De mogelijke dubbelfunctie van staatsraden daarbij leidde tot (inter)nationale kritiek, met name van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Die kritiek werd enerzijds gepareerd door herziening van de wetgeving en anderzijds door een striktere personele scheiding. Onmogelijk is de dubbelfunctie echter niet. Een poging om dat te veranderen, strandde in 2016.

Blauwe pagina's | Recht en politiek
december 2020
AA20201102

Tweede Kamercommissies: je gaat het pas zien als je het doorhebt!

M.M. Julicher

Post thumbnail Als we denken aan Nederlandse politiek, denken we aan beelden uit de Tweede Kamer. Het échte politieke werk vindt echter plaats in Tweede Kamer-commissies. Manon Julicher legt in deze amuse uit wat daar gebeurt.

Opinie | Amuse
februari 2024
AA20240086

Tweede Kamerlid: bezint eer gij begint

P.H.M. Broere, F.Q. van de Pol

In 2016 brachten twee Kamerleden roering vanwege een vroegtijdig vertrek uit de Tweede Kamer. Beiden vertrokken voor een ‘carrièreswitch’, en riepen hiermee een stroom aan kritiek over zich af. Terecht. Kamerleden worden voor vier jaren gekozen en genieten gedurende die termijn het vertrouwen van de kiezer. Laat toekomstige Kamerleden dus bij zichzelf te rade gaan: kan ik mij (weer) voor vier jaren committeren?

Opinie | Redactioneel
december 2016
AA20160907

Uitgesproken vertrouwen

F. Kartner, J. Streefkerk

Vertrouwen wordt in de Nederlandse politiek niet onder woorden gebracht, wantrouwen des te vaker. Tijd voor een positieve vertrouwenregel?

Opinie | Redactioneel
oktober 2013
AA20130721

Urgenda en de rol van de rechter

Over de ondraaglijke leegheid van de trias politica

G. Boogaard

Post thumbnail

In het Urgenda-vonnis motiveert de rechtbank haar uitspraak met het argument dat zij zich beperkt heeft tot haar eigen domein: de rechtstoepassing. Maar mag een rechter alles bevelen, als de inhoud maar klopt? Of moeten er vanuit de Trias Politica ook grenzen worden ontwikkeld voor een rechter die gelijk heeft?

Opinie | Tweeluik
januari 2016
AA20160026