Metajuridica

Montesquieu en de rechter

Een commentaar

H.G.F.M. de Kok

Boogaard en Uzman geven in hun bijdrage van januari 2015 een uiteenzetting van de rechtsvormende taak van de rechter en van de sterke ontwikkeling die deze taak de laatste jaren heeft ondergaan. Ter aanduiding van het contrast met deze rechtsvormende taak openen zij hun bijdrage met een schets van de beperkte taak die volgens hen door Montesquieu aan de rechter werd gelaten, namelijk het strikt volgen van de wet: ‘le juge est la bouche de la loi’. Deze aan Montesquieu toegedichte mechanische taakopvatting is vaak verkondigd en door veel elkaar opvolgende generaties nageschreven. Zo ook door Boogaard en Uzman. Zij is echter ten onrechte aan Montesquieu toegedicht. Daar zijn ook te weinig bewijzen voor, terwijl er wel aanwijzingen zijn voor een ruimere taakopvatting.

Opinie | Reactie/nawoord
april 2015
AA20150294

Motieven om te motiveren

Artikel 30p Ontwerp Rechtsvordering en motivering van het civiele vonnis in historisch perspectief

M.J.A.M. Ahsmann

Post thumbnail

Eeuwenlang hoefden rechters hun civiele vonnissen niet te motiveren. Pas in de loop van de 20e eeuw wordt het belang van het vermelden van de feiten in het vonnis onderkend. Een deugdelijke motivering wordt tegenwoordig algemeen beschouwd als een belangrijk aspect van legitimiteit en kwaliteit. Toch staat in het Ontwerp tot wijziging van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering dat de rechter in een mondelinge einduitspraak en in de verslaglegging daarvan slechts de gronden voor zijn beslissing behoeft te vermelden. Het doel hiervan is versnelling van de procedure te bereiken. Betekent dit het autoriteitsargument revisited?

Perspectief | Perspectiefartikel
november 2015
AA20150939

Motiveren (Digitaal boek)

Over het motiveren van rechterlijke uitspraken

M. Beckers, T. de Bie, L.R. van Harinxma Thoe Slooten, R.J.Q. Klomp, A. Rang

Post thumbnail Motiveren van uitspraken is een van de kerntaken van een rechter. Maar hoe doet een rechter dat eigenlijk? Wat is een begrijpelijke en overtuigende motivering?

9789069169903 - 08-06-2017

My job is to apply the law you write

H.T.M. Kloosterhuis, C.E. Smith

Tekstualisme bij rechters kan leiden tot verrassende resultaten, zoals Carel Smith & Harm Kloosterhuis laten zien in deze aflevering van hun column Vijf minuten rechtsfilosofie.

Perspectief | Column
januari 2021
AA20210086

Naar een Europese Asser-serie

Over de noodzaak van rechtsvergelijking bij nationale toepassing van geharmoniseerd en eenvormig recht

E.H. Hondius

Post thumbnail

In deze bijdrage verdedigt Ewoud Hondius de stelling dat het Nederlandse (contracten)recht tegenwoordig een tweedeling kent in autochtoon (Haags) en allochtoon (Brussels/Luxemburgs) recht. Bij de uitleg en toepassing van allochtoon recht – en soms zelfs bij die van autochtoon recht – dient behalve met communautaire rechtsbronnen ook met bronnen uit de belangrijkste lidstaten te worden gewerkt. Het getuigt niet langer van goed vakmanschap, als men het onderzoek tot de eigen nationale rechtsbronnen beperkt. Rechtsvergelijking met andere EU-lidstaten is een must.

Overig | Rode draad | Over de grenzen van het recht
oktober 2011
AA20110738

Naar een geciviliseerd recht tegen sexueel geweld

Een verkenning in het grensgebied tussen strafrecht en civiel recht

H. Verrijn Stuart

In deze bijdrage aan de rode draad 'Op zoek naar gefeminiseerd recht' wordt op het snijvlak van het privaat- en strafrecht beschreven hoe het recht ten aanzien van seksueel geweld geciviliseerd kan worden. Met name wordt ingegaan op 'slachtofferisme', een manier waarop vrouwelijke slachtoffers zich profileren in de samenleving en waarbij zij justitie hebben gevonden in haar onverzadigbaarheid. De auteur beschrijft hoe de (rechts)positie van zedenslachtoffers is, zowel in het strafrecht als het civiel recht.

Overig | Rode draad | Op zoek naar gefeminiseerd recht
februari 1992
AA19920082

Naar ons voorlopig oordeel (Digitaal boek)

W.A.M. van Schendel

Post thumbnail Het kort geding blijft een fascinerende rechtsgang. Dit boekje geeft door middel van een diversiteit aan onderwerpen een beeld van wat de verschillende partijen in kort geding zoal bezighoudt.

9789069163918 - 26-03-2001

Namen en rugnummers, s’il vous plaît!

J. van Mourik, J.T. Tegelaar

Predictive justice is het voorspellen van rechterlijke uitspraken op basis van een algoritme. In Frankrijk is een verbod ingesteld voor het gebruikmaken van persoonlijke gegevens van rechters voor dergelijke analyses. Wat de auteurs betreft is dat een inbreuk op het recht van vrijheid van meningsuiting (art. 10 EVRM) en zou niet het analyseren, maar het onwenselijk gebruik van de resultaten verboden moeten zijn.

Opinie | Redactioneel
december 2019
AA20190931

Nawoord bij bovenstaande reactie

(Montesquieu en de rechter)

G. Boogaard, J. Uzman

Nawoord bij de reactie van Harry de Kok op de bijdrage ‘Tussen Montesquieu en Judge Dredd. Over rechter. politiek en rechtsvorming’ uit het januarinummer 2015 van Ars Aequi.

Opinie | Reactie/nawoord
april 2015
AA20150295

Nawoord bij voorgaande reactie

Wat wil de wetgever?

J.G. Brouwer, L.M. Bruijn, J. Koornstra, B. Roorda, A.E. Schilder

In het februarinummer 2020 van Ars Aequi schreven M. Bruijn, J. Koornstra, B. Roorda, J. Schilder & J. Brouwer ‘Over vermeende wetshistorische interpretatie en selectieve rechtsvinding’. Harm Kloosterhuis en Carel Smith schreven daarop deze reactie. Met nawoord van Bruijn, Koornstra, Roorda, Schilder & Brouwer.

Opinie | Reactie/nawoord
juni 2020
AA20200568

Nawoord op bovenstaande reactie

G.C.G.J. van Roermund

Nawoord op een reactie op een eerder artikel van Van Roermund over rechtsfilosofie in de rechtenstudie.

Opinie | Reactie/nawoord
november 1995
AA19950862

Nawoord: Daarom rechtsgeleerde waarheid!

A. Soeteman

Op 19 juni 2009 nam prof.mr. Arend Soeteman afscheid van de Vrije Universiteit. Zijn afscheidsrede had als titel ‘Rechtsgeleerde waarheid’. Naar aanleiding van deze rede kruist J.Th. Degenkamp de wetenschappelijke degens met prof. Soeteman.

Opinie | Reactie/nawoord
januari 2010
AA20100053